- Dedemin Daşağı İn Aşağı Nihat Genç

Cebeci Tren İstasyonu'nda arkadaşım Yahya'yla geze geze yürüyoruz, istasyonda bekleyen, tırnakları kir dolu, küçücük gözlü, biçimsiz ve çok yıpranmış pantolon giyen ihtiyarları tek tek gözledi Yahya, "birazdan keçi ağıllarına" girecekler dedi, "bunlardan doğuda o kadar var ki, kafayı yersin!".

Usul usul yürüyüp ordan burdan konuşurken birden Amok koşusucusu gibi (hiç durmadan koşma hastalığı) trenle yarışa girdi. Koşarken, elindeki (İranlı yazar Ali Şeriati'nin, Her Yer Kerbela, Hergün Aşure sloganının yazarı, marksist tahlileriyle İslamcılar arasında çok sevildi. Seyyid Kutup'un Yoldaki İşaretler kitabı, Nasır tarafından İran'da asıldı, Hasan Elbenna'nın, Müslüman Kardeşler Cemaatinin kurucusu'nun hatıraları, bugün Mısır'da en kanlı eylemleri yapıyor) kitapları fırlattı, ki, kutsal sayardı bu kitapları. Koşmanın ileri safhasında terlikleşmiş ayakkabılarını ağırlık yapmasın diye fırlatıp attı.

Şaşırıp kaldım. Babasının mühendislik yıllarında, Doğu'da trenlerle yarışırmış. Oyun arkadaşı hiç olmamış, gün boyu can sıkıntısıyla uçsuz bucaksız ovaya bakıp, kara trenin geçmesini bekler, sonunda ölümüne yarışa girermiş. "Geçmen mümkün değil?" dedim.

Yahya: "Eğer tren üç-dört kilometre karşıdan gidiyorsa, geçersin", dedi. Ben de ona karatren anılarımı anlattım, annem Hasankale'liydi, Horasan'da da evimiz vardı. Beş yaşlarında yaz sıcağında karatrenleri doldurmuş askerlere su satardım.

Hem doğu, hem karatren, Yahya ağlar gibi oldu. Yoksul insanlar nezaketen hikayeler anlatıldığında çok şaşırırlar, yeni tanışmıştık. Küçükken babası bir bisiklet almış. Sabah evden çıkarken, "oğlum hadi bisikletinle oyna, bak bomboş arsalar, ama sakın gidip orda oturan demirci amcaya çarpma! Bomboş arsa. Dönüp dolaşıp bisikletiyle sonunda amcaya çarparmış. Babası ertesi gün, yine, "oğlum çık dışarı bisikletinle oyna, ama sakın, o köşede yufka açan teyzeye gidip çarpma. Koskoca arazi bomboş, yine gidip yaşlı teyzeye çarparmış...

Bir sabah kalktığında, babasına "baba bugün bana birşey deme, ya da al bu bisikleti, bomboş arazide sen sür, bakalım kimseye çarpacak mısın?.."

11 Eylül günü birbiriyle sokak sokak savaşan, hergün cenaze kaldıran gençler, 12 Eylül günü kaçacak yer, gizlenecek delik arıyordu. Tüm partiler, dernekler, dergiler kapatıldı. Yaralı ve organları çürümüş hayvanlar gibi yarı canlı büyük bir mezarın içine düşmüştük. İşkenceler, basılan evler, kaçaklar, korku, mezarlıklardaki çukurların içinde gizlenecek kadar savurdu hepimizi.

Her köşebaşı jandarma, tanklar. İrili ufaklı gecekondu mahalleleri içinde acayip yoksul, çul çaput giyen insanların gittiği camilerde, yıkılmaya yüz tutmuş harabe eski ev kalıntıları içinde gecelemeye başladık.

Ulucanlar'da adı Gıcık kadın camii miydi, tam hatırlamıyorum, ama Ankara'nın eski gecekondu semti Öksüzler Mahallesi'nde Hem Hüm Camii, ismi gibi ilginçti. Daracık bir sokak içinde bir oda kadar küçük camiinin sessizliğine karşıki evin mutfağında konuşulanlar karışıyordu. Halıları kirden yağlanmış. Kapısında ölmüş, parçalanmış pabuçlar. Tekin olmayan sarhoşlar. Omuzları düşmüş ürpertici yavaşlıkta ihtiyarlar.. Saflara karışmış kılıç gibi dimdik genç oğlanlar, sanki bu harabe binaya destek için burdaydı. Bir eski zaman kadırgasının ambarı gibi, kafesinden kaçmış gece baykuşları, gözlüklü tuhaf adamlar.

Bol yamalı pantolonların içinde kupkuru iskeletler vardı. Kemik yüzlere hacıyağı kokusu sürünmüş. Ovulmaktan incelmiş kıllı kulaklarıyla yaşlı hocalar, islami uzun etek, yakasız gömlek giymiş tarikat ehli insanlar! Bu kuytu, nemli kabus içindeki kase kadar küçük camiide polis, MİT, ne ararsanız var. Gözbebeklerine şiş sokulur gibi sabah ezanları! Ciğerlerinize kara bir zehir dökülür gibi uzun yatsı namazları. Kafirlere, demokratlara, zenginlere, devlete, İsrail'e hücum borusu gibi dualar, tesbihler. Aziz tarihimiz, aziz evliyalarımızın ruhu, eski şamdanların yerine isli gaz lambaları, desenli formika üzerine ayetler, çürümüş ve belki yüzbin defa boyanmış minberde hala can çekişiyor..

Ceset gibi ağır başı secdeye varan yaşlılar bir rekat gerisinden ancak takip edebiliyor hocayı! Havasızlıktan yoğunlaşan kefenden bir bulut gibi nefesler! Toz, toprak, süpürge çöpü ve kurumuş burun pisliklerinden plaj kumu gibi halıların üstü. İşte burada sıkış sıkış, omuz omuza, saf saf dizilir, ıssızlıkların içine dalar, ötelere uzanır, dehşetli karanlıkların içinde gündüz kabusları görür, derinlerde olta yemiş gibi "Allah", "Allahüekber" sesiyle, cezbeyle haykırışlar. Komşu evin içinde kadının çocuklarını azarlaması hocanın duasına karışıyor.

Diz çökmekten mumyalaşmış dizler, ayaklar, uyuşuklukla mestolmuş, fanileşmiş bedenler. Acı bir mide burgusuyla yüzler kramp girmiş gibi kasılır. Boğaza ve midenin tam dibine oturmuş acılık, Kur'an ayetleriyle bir zindan sıkıntısının kabir azabına döner. Aç karnına saatlerce dua, namaz, eski mezarlıkların çiyanları, engerek yılanları, akrepleri ve biçimsiz kötü ruhlu kara böceklerini ruhumuza doldurur.

Baygınlık verecek kadar kötü bir kolonya kokusu ayak kokularına karışır. Bu çirkin, yağlı, çul-çaput tırnak kirinden yoksulluğunu görünce insan, dünyada hiçbir şeye inanmıyor artık. Bu tablo kimsede "şefkat, sevgi" yaratmasın, yoksulluk ve cehalet, iyilik ve kötülük bilmez.

Cehalet ve yoksulluğun hiç merhameti yoktur. Hem Hüm Camii'nde önümde namaz kılan zayıf yüzlü, uzun boylu, incecik bir oğlanın pantolon ağının komiklik ölçüsünde yırtık olduğunu gördüm. Dışarı çıkınca kibarca ikaz etmek istedim: "Arkadaşım pantolonunuzun ağı sökük..", "Orası yellenme deliği!" dedi. Küf ve kasvet dolu mekanda bu denli rahat konuşmayı tahmin edemezdim, gülmekten kırıldım, lafı uzattı: "Klima görevi görüyor, havalanması için." Hızla arkadaş olduk, o gün gece, bir kaç ay beraberdik, birbirimizin geçmişine dair bilmediğimiz şey kalmadı.

Yahya'ydı adı, islami değil diye, kızkardeşinin adını mahkeme kararıyla değiştirdiğini öğrendim. Hacı Bayram Camii önünde, durduk yere, gösterişli bembeyaz sakalı olan uzun cübbeli yaşlı bir adamın elini birden sarılıp öptü. Ertesi gün yine! Sonunda yaşlı adam Yahya'yı gördükçe yanına geldi. Yahya'nın başı yerde. Hoca, Yahya'nın yanaklarından yalap şalap, şapur şupur öpüyor, öyle ki, iğrenilecek gibi. Yahya'nın ellerini bırakmıyor, orası burasıyla oynuyor, ayaküstü orasını burasını sıkıştırıyor. Yahya başı yerde saygıdan kıpırdamıyor.

Yahya'ya sinirle, bu nasıl öpüş, adamın kocaman kanlı dudakları tüm yanaklarını içine alıp etrafa tükürükler sıçratarak... öpmüyor, başka birşey, dedim. Yahya: "Allah'ın tertemiz kullarıdır bu insanlar, sırf böyle düşündüğün için cehenneme gideceksin, Allah'ın selamını veren insanlardan korkma..." Gecenin derinliğine doğru, babası Batman'da petrol mühendisliği yaparken, başından geçen...

Ortaokulda hava karardığında okuldan çıkıyormuş, kahveden bir adam boynuna kolunu atıp, ensesini yalıyor, korkusundan annesi, babasına söylemiyor, koşarak eve geliyor... Hiçbir psikolojik sorun yokmuş gibi o denli rahat anlatıyor.. Adam boynunu yalarken içi gıcıklanıyormuş, adamdan değil, bu gıcıklanmadan çok korkmuş.. Aklına geldikçe geceleri, soğuk soğuk terlemiş.

Herşeyi unuttuğunu.. İman sevinci hiçbir sevince benzemez! Kurtuluş vaadi ruha öyle bir kuvvet verir ki, bir insan bir ordu, bir insan bir ülke olur! İlk defa 18 yaşında namaz kıldığını, ilk yıllarda secdede ayakları üstüne otururken alışık olmadığı için günlerce ayaklarının ağrıdığını... Atadan miras aynı derin şanlı sularda aynı avlularda şükretmenin zevki insanı bir dünya kahramanı yapıyor, dedi... "İman, özgürlük ve sonsuzluk" demek, aynı zamanda iman: "Mutlak güzelliktir". Tüm dünyevi tutkular, tek bir enerjide toplanır, gaddar, zalim, azgın insan soyunu yumuşatıp mutmain, uysal, doygun, şekerden bir gönüladamı yapıverir.

Vahiy, göklerden gelen emir! Onun karşısında diz çökülür, hayranlıkla hıfzedilir, o tartışılmaz. Dünya kaos ve karmaşa ya da rastlantısal değil, manzumedir. Tanrı'nın şiiridir gördüklerimiz. Hiçbir şey tesadüfi değildir, herşeyin anlamadığımız gizli bir hikmeti mutlaka vardır." Yahya'yla devlet dairesinde çalışan İslamcı dergiler çıkaran bir ağbisini ziyarete gittik.

Dairenin yemekhanesinde önünde metal tabldot yemek tabağı. Yemeği bitirdikten sonra, ağzına yarım bardak su doldurup, dişlerini parmağıyla yıkadı. Suyu ağzında dolandırıp çalkaladı. Sonunda, herkesin gözü önünde ağzındaki yemek bulaşığını yemek tabağının içine boca etti. Yahya'nın, benim midem kalktı. Dışarı çıktığımızda Yahya, "Bu adam, İslam devrimi olduğunda öldürülecek" dedi, çünkü ağzındaki bulaşık suyu herkesin ortasında tabağa boşaltacak kadar çirkin, mide bulandıran pis birşey olamaz.

İslam'ı sonradan öğrenmiş, solcu bir babanın oğlu Yahya'nın bu geleneksel tiksindirici adetleri hazmetmesi mümkün değildi. Hantal, beceriksiz, at tırnağı yüzlü adamlar arasında Yahya fazlasıyla ince ruhlu ve deha gibi zeki bir çocuktu. Sabah erkenden fırlamış, abdestini alıp namazını kılmış, kuşluk vaktine kadar Kur'an'ına gömülmüş, sonra başı Kur'an'ın sayfalarına baygınlıkla düşmüş.

"Hayrola Yahya, gece uyumadın mı?" Yahya: "İslam ihtilali olduğunda TRT'de o gece yayınlanacak programı hazırlıyorum" deyip, güldürdü beni. Neymiş program? Tam "Dallas" dizisi oynarken, Yahya Ulus Hali'nden kıllı kollu hamallardan birini ekrana çıkartıp, hamal kolunu küfür şeklinde seyirciye uzatarak:

"Nah Dallas. Alın size Dallas.

Getirin ulan Hazreti Ömer'in adaletini anlatan filmi..." Bilmediğimiz yeraltı camii kalmadı, Yahya İslam'ın peşinde, biz de Yahya'nın peşinde! Hani öbür dünyada sonsuza kadar kardeş olmak isteyenler bu dünyadaki "kankardeşlik" gibi, "ahretlik" tutarlar birbirini. Yahya herkesin "ahretlik"iydi. Kapı açılıp Yahya geldiğinde dünyamız değişir, zeki, cin gibi gülümseyişi mutlaka patlatacağı bir espriyle bütün korkularımız, işkence haberleri, yine nerde hangi vurulmuş arkadaşımızla oluşmuş derin karamsarlığı dağıtacaktı.

Hint Denizi'nden, Basra'nın derinliklerinden, Şiraz'ın Isfahan'ın cami süslerinden binlerce yıl uyuduktan sonra nihayet çıkıp gelmiş masal kanatlı, padişahı gururlu bir oğlan. İslam tarihinden, ilmihalden, o güne kadar duymadığımız ilginç hikayeler, ayrıntılar anlatır, hergün daha iyi bir müslüman olabilmek için hayatımıza yine bir külfet daha çıkartırdı.

Onun da zoruyla, bir ay oturup Sahih-i Buhari'nin onbir cilt hadis kitabını, daha nicesini okuduk! Fersiz gözler uykuya düşecek, Yahya, eski camii vaazlarını komiklikle taklit eden sesiyle: "Uyanın kardeşim gafletten uyanın.." Ya da, "Sallama başını müslüman, sallama başını..." Ya da, incecik sesli müezzinleri taklid eden sesiyle kulağımızın dibinde çirkin, cıyıltılı bir ezan okurdu...

Buğz etmek (başkası hakkında kötü düşünmek) üzerine Buhari'de çok ilginç bir hadis vardı. Bir müslümana gece vakti misafir gelir. Kapıyı açar, yemeğini verir, yatağını hazırlar.. Ev sahibi yatmış, ancak gözüne uyku girmez. Ayağa kalkıp misafirini uyandırır, uyumakta olan yetişkin kızıyla misafiri evlendirir. Sonra, gönül rahatlığı huşu içinde uykuya dalar. Neymiş anlamı! Misafir yatakta karısı ve kızını düşünüp buğz edecek! Güya İslam'ın ne kadar ince olduğuna dair, tarih içinde uydurulmuş, zorlama bir hikaye. Ancak, Yahya, dünyanın en derin tadları, en derin sırları, insanlığın en büyük hikmetleri gibi soluğu kesilmiş bir dikkatle okuyup, gönlündeki kutsal bir çekmeceye istif ederdi bu hikayeleri. Neşesi, zekası, tüm tabiatımıza yayılmış Yahya'yı bu denli değiştiren keşifler, hikmetler gün geçtikçe çoğalıyor, Yahya bu anlarda, acı çeken bir hayvan gibi ısrarla, inadla, önce gözlerini yumup kendi kendine, sonra oda içinde bir kurt gibi hırlayarak dolaşıp: İşte islam bu, işte gerçek İslam bu..

Bize anlatılmayan hakikatler bunlar!.. delirmişcesine bağırıyordu, Yahya, korkunç bir eğitimden geçiyordu. Ölüm saati gelmişcesine dua eder, gözyaşı döker, "inancımı artır inancımı artır, güç ver, sabır ver, bizi utandırma Allah'ım" diye, seri bir makineli tüfek gibi hızla ve hiç bitmeyecekmiş gibi! Yahya, gözümün önünde yavaş yavaş uçmaya başladı. Ezan vakitlerini rüzgarın kendisine söylediğini.. Ağaç yapraklarının salınışlarında kaç rekat namaz kıldıklarının kendisine söylendiğini.. Hidayete ermeden, yani, bluğ çağına girdiği günden bugüne kılmadığı tüm namazları gün gün hesaplayıp topladı, on-onbeş bin rekat namaz. Hergün birkaç yüzünü kılarak tamamlamaya başladı!

Bu arada ODTÜ inşaat bölümünden ayrıldı, hayatta yalnız bir kızkardeşi, annesi vardı. Emekli maaşları, iki daireleri. Tüm kitaplarını törenle yaktı! Yakarken çığlıklar attı. Arkadaş evlerinde gördüğü batılı klasikleri de yırtıp atmaya başladı. "Cahiliye çağı", ahlaksız, zalim insanların uydurması bu beşeri düzenden kurtulun, "tağuti" (putperest)lerle ilişkinizi kesin, Allah'ın ipine sarılın... (derken, gerçekten vücudu yanıyor, sarsılıyor, titreyerek ağlıyor, ensesinden sıcak sular fışkırıyordu..)

Allah'ın emirlerini söyleyeceğiz, kötülüklerden uzak durun deyip tebliğe başlayacağız (emr-i bilma'ruf-nehy-i anil münker). Yahya dua ve yalvarışlarla başka, öte bir dünyaya uçtu. Huzur veren o keskin zeki neşesi, sıkı sıkıya sarıldığı seccade ve tesbihiyle buzun içinde fosil gibi dondu. Önce Kur'an öğrendi. Üstüne İslam yazan ne kadar kitap varsa.. yayıncı varsa.. Bekar evlerine, yurtlara, İslami kitap ve dergilerin servisini yapıyor, okunmuşları alıyor, okumayanlara taşıyor, yayınevlerinin gönüllü temsilciliğini yapıyor. Dini sohbetlerde bir yığın insan tanıyor.

Bir yıla kalmadı, yeraltı camilerinde kendi örgütlediği Kur'an derslerine başladı. Mahalleden yoksul çocukları topluyor, onları sıkı bir hiyerarşi altında, öğütler, nasihatlerle marangozda kendi yaptırdığı rahlelerin başında hergün birkaç kişi daha çoğaltıyordu. (Bu yıllarda Kur'an tefsirleri, yılda bir milyon takım gibi satıyordu, diyelim Gazali'nin İhya-i ulumiddin kitabı, yüzbin baskının üstündeydi, İslami sermaye ilk büyük şaşırtıcı siftahını buralardan yapıyordu.). Bir zaman sonra güvenilir arkadaşlarına ültimatom gibi bir mektup gönderip, eski bir camiide buluşmamızı istedi.

Ulucanlar'da kullanılmayan eski bir camii avlusunda, yedi-sekiz arkadaş toplandı. Yahya İslami Hareket örgütünü kurduğunu üyelere bildirdi, hemen işbölümüne girişti. Komik çalışmalardı. Mahalleden ve yurtlardan gelen öğrencileri Kur'an ve İslami ders okutma çalışmaları, tebliğin esasları ve herkes kendi çevresinden başlamalıydı, rehber Resulullah'ın hayatıydı.

Etrafındaki her çocuğun yaşını, dikkatini, çalışmasını, azmini, ailesini detaylarıyla anlatan raporlar sundu. Ve sonunda tarihsel bir yorum çekti! Babasının yaşadığı sendikal mücadelenin tarihsel hayal kırıklığı yarattığı, dünya mazlumlarının, üçüncü dünyanın marksizmle değil, ezilmişlere İslam'la uzanılabileceğini... Elinde tomar tomar kağıt gören eski tecrübeli arkadaşları üstüne atıldı. "Sen delirmişsin, polise belge mi hazırlıyorsun, hiçbir şey kayda geçmemeli" deyip, toplantıyı terkettiler ve Yahya'nın bu tavrı akıllarına geldikçe onunla dalga geçtiler, Yahya'dan kuşkulanıp, tekin gözle bakmadılar.

Yahya, kaldığı yerden devam etti, mahalleli kadınlar tarafından 'evliya' mertebesine çıkartılmıştı, çünkü bu ODTÜ'lü çocuk, onlarca yoksul çocuğa bedavadan üniversiteye hazırlık kursları veriyordu. Tam da o günlerde Adıyaman Kahta'da Reşat Efendi adında bir şeyhin ünüyle tüm Türkiye çalkalandı. Bütün sarhoşları bir havuza atıyor, bir hücrede soğukta, çırılçıplak tutuyor ve ehli iman, tertemiz müslüman yapıyor.

Sarhoşlar döndükten sonra müthiş, katı birer müslüman mücahid oluveriyor. Büyük bir yaygara, yer yerinden koptu, kitleler sular seller gibi otobüslerin başına aktı. Meyhaneleriyle ünlü akşamcı, Bekri, kabadayısıyla namlı Hamamönü, Dörtyol semtine her akşam otobüsler dizilmeye başladı. Terminalde "Kahta" adında bağımsız otobüs servisleri kuruldu.

Adıyaman'dan dönenler kahvelere, meyhanelere gidiyor, sütünü dökmüş munis bir kedi gibi utanarak, "kardeşler, biz de sizin gibi cahildik, çoluk çocuğumuzu perişan ettik, kurtulun şu zıkkımdan" diye yeni yolcular, yeni müridler topluyor. Bıyığı terlememiş gencecik müridler itirafçı alkolikleri alıp meyhanelere baskın düzenliyor, akşamcı Bekri'lerle bitmeyen tartışmalar.. İtirafcı alkolik: "Kardeşlerim, size hikayemi anlatacağım" der demez, Bekri Mustafalar'dan biri: "Kardeşim senin şeyhin bunun tadına bakmış mı?", Genç müridler, "haşa, tövbe.." Meyhaneden alkış sesleri, Bekri ayağa kalkıp köpürerek, itirafçı alkoliğe dönüp: "Kardeşim sen iradesiz basit bir hayvanmışsın, içmeyi bilmemişsin, senin mercimek kadar aklın yokmuş..".

Genç müridler Kur'an'dan ayetler okuyup tartışmaya hız veriyorlar.. Tartışmalar ev toplantılarında devam ediyor. Eski alkolik, itirafçı alkoliklerin ev toplantıları gösteri havasında sürüyor, hikayeler anlatıldıkça cemaat gözyaşları döküyor, sonra Allahüekber sesleriyle herkes bu yeni müridlere sarılıyor.. Her yeni alkolik sarhoş düşman ve kafir saflarından kurtarılmış büyük bir zafer sevinciyle bu yeni mücizevi koloniye katılıyor.

İtirafçı sarhoşların namazı, hocanın namazı bitse bile bitmiyor.. Camii avlusundan ayrılmıyorlar. Dünyanın sırrını keşfetmiş ve yüzyıllık müslümanlar gibi kalender bir tavırla, başlarında takke, ellerinde tesbih önlerine çıkan herkese şeyhin kerametlerini ballandırarak, dünyanın en tatlı sırrı, en büyülü meyvesi gibi cenneti görmüş ve orada yaşamışlar gibi ballandırarak anlatıyorlar.

Kime rastlarsa, elleriyle koyun, öküz derisi söküp çıkarır gibi aynı hikayeyi, sil baştan. Genç teğmenler, subaylar, pırıl pırıl, çakı gibi çocuklar, garnizon nöbetinde kantinde ne kadar sucuk, reçel, bal yemekhanede ne kadar pilav, kadınbudu köfte varsa çuvallara doldurup evlere, yurtlara, mahalleye, camii önlerinde gizlilikle servis yapıyor.

Toplu namazlar bitmiyor. Akşam toplantıları bitmiyor. Otobüs kalkarken, salya kusmuk içinde, yerden yaka-paça sürüklenip otobüsün içine Allahüekber sesleriyle tıkıştırılan sarhoşların çoluk çocukları kalabalık aileleri, "sizden Allah razı olsun, sizden Allah razı olsun" diye herkese sarılıyor. Otobüsün hemen kapısında: "Kardeşlerim bir saniye, (son defa, deyip) koskoca rakı şişesini kafasına diken.. Sonra "bismillah, Allahüekber" sesiyle otobüse binip, olmadı deyip, tekrar, "sağ ayağımızla değil mi?" yeniden sağ ayağıyla otobüse biniyor, sarhoş olduğu için düşüyor, karga tulumba içeri tıkıyorlar...

Mahallenin iri kıyım içkici tüpçüsü, Kahta'ya gidip gelmiş, şimdi camii cemaatine başka gözle bakıyor, kolluyor, çoğundan para almıyor.

Mahalle bakkalı asla içki satmıyor. Mahallenin TV tamircisi artık normal namaz saatlerinde bile dükkanları kapatıp, topluca camiiye geçiyorlar, tanıdıkları bu yeni dünyanın ritüellerini bilmiyorlar, hocalarını nasıl sevecekler, dilleri dolaşıyor, herşeyi inanılmaz abartıyorlar. Tüpçü birgün, "Hocam, dün akşam namaza gelmedin, görecektin cemaati, sanki peygamber efendimiz ölmüş gibi üzüldü tüm mahalle."..

Her sabah dükkanlar açıldığında esnafın ilk işi, o gece gördükleri rüyaları tabir etmek ve bu tabirlerden, Amerika'nın, Mossad'ın İslam üzerindeki gizli emellerini açığa çıkartmak.. Bazı rüyaları çıkartamıyorlar, "dur, bunu hocaya anlatırız, sabret kimseye anlatma" diye sevinçle ve büyük bir müjde inmiş gibi, şifreli CIA planı saklı rüyalarını kimseye anlatmıyorlar..

Mahallenin genç imamı, mahalleden aldığı kızın hem başını kapatmış, hem kapıyı üstüne kapatmış, dışardan kilit vuruyor kapıya. Tüpçü, bakkal, bunun büyük bir müslümanlık olduğu, gücü yetse hepsinin böyle yapması gerektiğini kulaktan az önce dolma hadislerle acemice birbirlerine anlatıyorlar.. Tabii ki Yahya, ballar balını nihayet bulmuştu. Bütün bu trafiğin en tepesinde, başını kaşıyacak vakti yok.

"Dünya İslam İmparatorluğu" kuruluyordu, şeyhi, Mehdi'ydi, gelmişti. Yakında "kıyam"a (ayaklanmaya) kalkışacak, şeyh önde kılıcıyla dağlara çıkılacaktı. Herkes, saatini öğrenmişti, 21 Mart gününü beklemeye koyuldular. Yahya'nın elinde pilli bir radyo, sabah akşam kulağını dayamış, şeyhin ayaklanıp dağa çıkmasını yani işaret fişeğini bekliyor.

Şeyh dağa çıkmadı. Mutlaka bunun 'şartlar olgunlaşmadı' anlamındaki siyasetin İslami çevirisi: "Henüz Hicretteyiz" gibi bir bahanesi vardı. Şeyhinin yanına gitti-geldi, bir zaman oraya yerleşti.

Şeyhin yaptırdığı mescidin inşaatında çalıştı. Şeyh o kadar sıradan halktan adamdı ki, inşaatın ilerlemesini gelip bizzat takip ediyormuş. Gününü bir çorba birkaç zeytin ve gelen misafirleri ağırlamakla geçiriyor, mescid inşaatının yanıbaşında Hazreti Bilal gibi ezan okuyormuş.. Boşuna uğraşıyorsunuz, bu şeyh dağa çıkmayacak, dedim.

Gömleğine, sonra takım elbisesine iddiaya girdim. Ellerinin tersiyle, "hadisene" deyip, alaya aldılar.." "Ne takım elbisesi, 21 Mart'tan sonra tüm dükkanlarımız senin olsun" dediler. İstanbul'dan Yahya'nın bir arkadaşı, daha çok sevap olur diye, şeyhine, Adıyaman'a yürüme gidiyor, Ankara'ya bir ayda geldi, iki-üç aylık daha yolu var.

Yahya, bu kutsal misafirini yere göğe koyamadı. Yine Tekirdağ'dan orta yaşlı bir köfteci, dükkanı bırakıp yollara düşmüş, o da şeyhine gidiyor, niyeti çok masumca: "Sakalımı kestireyim mi, kestirmeyeyim mi?" diye şeyhe danışacak. Yahya bu incelik için adama göstermediği itibar kalmadı. O yıllarda herkes, açlık, perişanlıktan bilmediği yeni işlerin, ticarete atılmak kaygısındaydı.

Biri zeytin ticaretine, diğeri mercimek getiriyor köyden, biri Kilis'ten battaniye, diğeri Antep'ten dokuma halı, diğeri Malatya kaysısı, diğeri Rize'den kaçak çayları çuvallarla getirip evinde paketliyor. Hepsi dükkanlarla, toptancılarla çalışmak istiyor, üstelik ucuza veriyorlar, ama bakkallar, uzun vadeli çalıştıkları toptancılardan, biraz da senet korkusuyla ayrılmak istemiyor.

Hiçbiri doğru düzgün mal satmayı başaramıyor. Ancak, getirdikleri ilk numune malları etrafındaki eş-dost tanıdık çevreye satıp, birazcık umutlanıyorlar. Birçoğu etrafta büyüyen bu geniş, şeyh, müslüman halkasının içinde buldu kendini. Akşam toplantılarında zikirden sonra: "İstediğinde verirsin.. canım sende malım olsun.. kardeşim para sorulur mu.. ne zaman istersen verirsin.." deyip, gönüllü, kendi aralarında bir ticaret, hiç değilse o günü kurtarıyordu, büyük bir gönüllü piyasa açılıyordu.

Kenan Evren (sıkıyönetim) şeyhi tutuklatıp Çanakkale'de gözetime aldı. Yıllar süren hayal kırıklığı, çok sonra MİT, polis, münafık suçlamalarına dönüşüp, ateşli örgüt cazibesini kaybetti. Yahya'nın bomboş gözleri geceler boyu, paslı bir çivi gibi yağlı kilim üzerine çakılı kaldı. Büyük felaket ağırlaşıp hastalıkla üstüne çöktü. Abdest almak için musluğun önünde, saatlerce ayaklarını ovuyor. İki üç namaz vaktini kaçırıyor. Göklerdeki babası, evini ailesini terkettiği mehdisi, korkunç bir acılıkla zehirlemişti onu.

Önce, "Kenan Evren kendisi irşad olmak için şeyhi yanına aldı" diye ortalığa haber saldılar, sonra : "Mossad vuracakmış, devlet onu korumaya aldı", sonra, "Kenan Evren İslam Devleti'ni kendi kuracakmış", bunların hepsine inanan bir mürid kalabalığı bulundu. Yahya'nın ellerinde, kollarında pis kokulu yaralar oluştu. O günlerde kış ortası, üstünde incecik bir gömlek, ayaklarında basit bir sandalet, Portekiz'den Carlos adında bir genç çocuk geldi, Blues şarkıcılarına benziyor, Humeyni'yi görmeye gidiyormuş. Çocuğu yedirdik, içirdik, üstüne başına birşeyler verdik, cebinde beş kuruş yok. Yahya sağdan soldan topladı... Carlos yumuşacık sesiyle hepimize melekler gibi bakıyor, yeni öğrendiği İlahileri söylüyor..

Yahya'nın tanıdığı İran Radyosu'nda Selahaddin Eş ve Gazi Üniversitesi Kamu Bölümü'nde master yapan İran konsolosluğunda Basın Müşavirliği yapan İranlı bir genç oğlan. Carlos'a namaz kılmayı öğretti. İran'a gittiler, geldiler. Yeni bir dalga, yeni bir heyecan fırtınası açıldı Yahya'nın önünde: "İran!" İranlı herkes kahraman, İran adı geçen herşey mübarek, İran'da ne kadar Ayetullah var, hepsinin ismi ezberlendi, Yahya'nın ağzından, hangi cümleyi kurarsa kursun "inkılabi" (Türkçesi: Devrimci) kelimesi düşmüyor.

Etrafında üniversite kapısına dayanmış gençleri önce Mısır'da El Ezher Üniversitesi'ne gönderiyor, okulları bitmişse, İran'a... İran, yaralarını sardı, evini, eşyalarını, arkadaş evlerine dağıtıp, "bu memleket sıkıyor beni, yoksul, çaresiz Doğu'daki insanların yanında huzur buluyorum, kendimi oraya ait hissediyorum" deyip Diyarbakır'a yerleşti..

PKK savaşı yeni başlamıştı.. Sırf bu şehir Ankara'da yaşıyoruz diye, hepimizi rezillikle, kepazelikle suçlayan duygusal-ideolojik konuşmalar yaptı... Birgün kızkardeşi geldi. Kusursuz bir sanatçı gibi giyinmiş. Çiğ damlası kadar güzeldi.

Aklımı başımdan aldı. İçimden, "ben de İslamımı buldum" dedim. Orak gibi, tırmık gibi keskinleşmiş gözleriyle bıkkınlık, ter, su, yorgunluk içinde, Yahya'nın evi sattığını, parayı otobüslere, şeyhin mescidine bağışta kullandığını, zaten iki yıl önce de annesinin bileziklerini bankerlere kaptırdıklarını, elde ayakta hiçbir şeyleri kalmadığını ağlayarak anlattı. "Yahya'ya yine de birşey diyemiyorum, bir rüyanın içinde o. Çok dürüst. Allah kahretsin, hiç yalan söylemiyor. Bir açığını bulsam, bir vakit namazını aksattığını görsem, üstüne çullanacağım, ama yok.. Ben bunları söylediğimde tütsülenmiş, büyülenmiş gibi gülümseyerek bakıyor bana!.."

Kızı dinledim. İpek gibi boynu. İçimde sıcacık titreşimler. Güzel, çok hoş kokulu. Kuşlarla, kelebeklerle uçma çağında. Bir ağacın altına oturup kuşlarla şarkı söylemesi, derelerde ağlaması çağında. Gürültülü, zehirli bir nefretle kudurmuş gibi konuşuyor. Boğulma hissi verdi. Badem ve nar ağaçlarının altında kaval çalan bir çocuk olsaydım. Bu kız da yanımda.

Narin, incecik ellerini tutsaydım. Hepsi geçti içimden Allah günahlarımı affetsin. Ve dinledikten sonra kızı, yanmış kavrulmuş acılaşmış bir tabak helvayı ağzıma tıkabasa doldurmuşlar gibi kalakaldım... 1986'da askere gittim, Yahya'yı bir daha görmedim. Diyarbakır'da bir kitabevine takıldığını, hatta işlettiğini, bir dergi çıkarttığını, camii avlularında yine gençlere dersler verdiğini.. Kızkardeşi başını kapattı. Yahya'nın bir arkadaşıyla evlenip, yanına yerleşmiş.

Aradan geçen 15-16 sene içinde, sadece dergilerini okuyarak bilgi edinmeye çalıştım. İyi tanıdığım için onları, dergi vasıtasıyla olup biteni herkesten iyi çözebiliyordum. Bugüne kadar neler olup bittiğini, bölgeye gidip gelen birkaç kişiden, ayaküstü konuşmalarla öğrendim. Önce gazeteci Ruşen çakır: "Dünya tarihinin en vahşi örgütü, günortasında satırları birbirlerinin kafataslarına indiriyorlar. Türkiye değil, dünya öğrendiğinde insanlık çıldıracak" gibi şok edici laflar söyledi, basında hiçbir haber çıkmıyordu, Ruşen'in söylediklerini Türkiye beş-altı sene geç öğrendi. Sonra Mazlum-Der'in kurucularından temiz, okumuş, pek idealist bir arkadaş, gördüklerine inanamayıp ülkeyi terketti. Hangisi İrancı, hangisi polis, devlet mi kullanıyor, hiçbir şey bilemiyorsun, Türkiye burada yaşananları duyunca utancından bu topraklarda tek bir müslüman kalmayacak...

En son, bir kenarda gizlenmiş arkadaşından dinledim. Kızkardeşi delirmiş, şizofren. Kocasını Yahya'nın arkadaşlarını tek kurşunla enseden vurmuşlar. Bunlar beni de öldürmek istiyor diye, hergün polise ihbarda bulunuyor. Kucağında çocuk önde, arkada özel timden üç minibüs dolu polis, daha düne kadar ev toplantısı yaptığı kadınları bir bir ve hergün bir başkasını polise gösteriyor, bağıra bağıra: "bunlar öldürecek beni.. bunlar öldürecek beni.." Yahya kaçmış. İran'a gitti diyenler var. Hangisi Hizbullah anlamadım, diğerleri de Hizbullah. Kızkardeşi özel timden polislerle düşüp kalkıyor.

Yahya'yı kesin öldürürler.. Yahya'yı kimler öldürecek? "Çoğu cemaatten, camii avlularında kendi yetiştirdiği, kendi örgütlediği, sekiz-dokuz yaşından beri yedirip, içirdiği arkadaşları!"...

Tanrım neler oluyor! Kuyucu Murat'ın 1630'larda onbinlerce celali kellesi ve on yaşında çocukların başını kendi elleriyle koparıp doldurduğu kuyulardan bugüne, Anadolu topraklarında duyulmamış en vahşi katliamlar! Tanrım bizim memleketimize de gelsene! Biliyorum, en sonunda geleceksin. Geleceksin ama, söyler misin, neler ettin.. Elma gamzeli kızlar elinde satır cani oldu, insan doğruyor. Sabahlar kan havuzu akşam oldu. Ağaçların dalları tımarhane zinciri.. Taşlar yürek, satırlar, doğrama bıçakları, cümbüş, bayram oldu.

Sazın telleri, boğma domuz telleri, bahçeler mezar oldu. Melekler gibi bembeyaz uzun etekli elbiseler giymiş, sakalı bitmemiş melekler gibi, şarkılar gibi gencecik müridler, seri katil oldu, gırtlaklarını ince ince doğrayıp biçiyorlar arkadaşlarını. Herkes müslümandı, yumuşacık tek yürek kalmadı. Domuz bağıyla boğulmuş insanların kokmuş cesedleri haftalarca bodrumlardan çıkartıldı.

Güller, karanfiller gibi onbeş yaşında çocukları budadılar. Ah Tanrım. Haç oldun, hilal oldun, Buda'nın yüzünde sonsuz gülümseme oldun, başkalarına melek, ilahi bilgelik oldun, tüm yoksullara sarıldın, tüm umutsuzlara ilaç oldun, bize satırlarla, kazmalarla, cellatlarla dokundun.

Polatlı'nın geniş ovasında Fatih Ekspres yol alıyor. Upuzun, sapsarı, çırılçıplak. Dağ değil ufukta küçük tümsekler. Ortalığı yakıcı bir sıcak kavuruyor. Tozu dumana katarak karşıdan bir traktör trene doğru ilerliyor. Koskoca ovada, bir traktör ve yalnız bir tren... İkisi de hızla yaklaşıyorlar. Ve bir fren sesi. Tren çarpışmayla sarsılıp durdu. Traktördeki adam ölmüş.

Üstüne alelacele gazete kağıtları. Ankara'dan savcı çağrıldı. Tren üç-dört saat savcı bekledi. Lüks kamaralarda sosyetik kadınlar bu uzun moladan sıkılmaya başlayıp, neler oluyor diye trenin önüne doğru gezi, piknik havasında kafilelerle yürümeye başladı.

Uzak tepelerden köylüler koşarak geldiler. Köylülerden biri gazete kağıtlarını kaldırıp, adamı teşhis etti. Gazete kağıtları üstündeki çıplak kadın fotoğraflarını görünce, sinirlenip makinistlere küfretti, gazeteyi buruşturup, elindeki naylon torba parçalarını kesip üstüne örttü. Köylüler anlattı, saçları yapılmış, gözlüklü kadın grubu dinledi. İki yıl önce bu adam, doğudan gelip yerleşmiş.

Deli bir kızkardeşi, çok yaşlı annesi varmış. Çok yoksullarmış. Tarlaları, inekleri, hiçbir şeyleri, hiç kimseleri yok. Adam, asker kaçağı, yakalayıp götürmüşler. Askere giderken, ailesini köylülere emanet bırakmış. Köylüler tarla, çubuk işi bilmeyen bu kadınların çorbasını, yemeğini taşımış. Teskereyi alınca bir hevesle köye dönmüş..

O gün iki yıldan sonra, ilk defa geliyormuş köye? Naylon torbaların altındaki o genç adam:

Yahya'ydı...

Haber tüm vagonlara hızla yayıldı. Trende kim varsa, bu yoksul köylü adamın hikayesini dinleyip ağlamaya koyuldu ve kimse tren neden beş saat durdu diye bir daha sızlanmadı. Yine de isimsiz, adressiz bir mektup gelmeseydi bana, bu hikayeyi yazamayacaktım. Mektup'ta, "siz, Yahya'nın anlattığı o Nihat mısınız?" diyor...

Üniversite yıllarında geceleri Yahya'yla en absürd, en pis, en çirkin fıkra anlatma yarışması yapardık birbirimize. O hikayeyi yazıp göndermiş, Yahya anlattı diye. Keloğlan'ın birgün karnı acıkmış. "Anne, karnım acıktı" demiş. Evde de yiyecek birşey yokmuş. Annesi sinirle (git başımdan, der gibi) Git dedenin daşşağını ye.. demiş. Keloğlan düşünmüş, dedem mezarda. Gitmiş mezarı kazmış. Dedesinin taşaklarını çıkartıp yemiş. Daşağın bir yumurtası boğazında kalmış.. Yutkunamıyor.. Yumruğunu kafiyeli, tempolu, göğsüne vurup şarkı söyler gibi:

"Dedemin daşağı in aşağı/dedemin daşağı in aşağı..."

Hatırladım fıkrayı, mü'min, müslüman sayılan arkadaşlarına hala böyle fıkralar anlatabildiğine göre, o Yahya, hiç değişmemiş, benim bildiğim Yahya'ydı dedim. Sonra fıkrayı düşündüm. Karnımız acıkmıştı. Önümüze çıkan aydınlar, ideolojiler, gidin, atanızın, dedenizin evliyaların daşşağını yiyin dediler. Gittik, şanlı ecdadımızın mezarlarını kazdık, daşşaklarını yedik.. Şimdi, yetmiş milyon göğsümüzü yumrukluyoruz: Dedemin taşağı / in aşağı... Kanla boğulduğumuz tarihten kurtulmaya çalışıyoruz...

Ağlamam dursun, anafikrini de yazayım hikayenin.

Dünyanın tüm okullarında, tüm beden eğitim derslerinin ilk dersi, "takla" atmayı öğretmektir. çünkü, bebekler yürümeyi öğrenirken önce düşmeyi öğrenir. Bir sporcu, düşmeyi bilmezse, takla atmayı refleks haline getirmezse, bodoslama, yüzükoyun yere düşer..

Aydınlarımız iki yüzyıldır, şahlanmayı, ayağa kalkmayı öğretiyor ve her nesil kollarını, ayaklarını kırıyor. Bakın hala, İstanbul'un fethini öğretiyorlar.. Bu nesle birileri, "düşmeyi" öğretsin.. Bir tarafımızı kırmadan "düşebilmek"...

Leman'dan 2001 yılına ait bir yazıdır.