The New York Times yazarı Paul Krugman'ın Büyük Çözülme adlı kitabı Türkçe'ye çevrildi. Küçükken annesi-babası ona bir tişört vermiş. Üstünde 'küresel-müresel' yazıyor. 'Seni bir toplantıya çağırdıklarında küresel-müresel' dersin, demiş ailesi. Bir ekonomik programın uzun vadede neler getirebileceğini tartışırken 'Unutmayın John Maynard Keynes uzun vadede hepimiz öleceğiz demişti' diyor.

Amerika'nın yaşadığı ekonomik felaketleri gören yazarların bu mizahı koruması bugünlerde Amerika'da çok şey ifade ediyor. Çünkü sakin güvenli bu esprilere çok ihtiyaçları var.



Amerikalılar hala ölüm-kalım meselelerinde eğlenceli üsluplarını koruyabilen adamlar. Kitabın alt başlığı kitabı özetliyor: Yeni Yüzyılda Yolunu Kaybeden Amerika. İç borçlar, vergiler, dış borçlar, en önemlisi nedeni bilinmez şekilde şişmekte olan hisse senetleri.

Kapitalizmi, gösteri toplumunu, medyayı, bugünlerde her şeyi bize hisse senetleri anlatabilir. Olmayan bir şeye verilen değer. Bir talep/yatırım olmadığı halde değeri büyüyen şey. Bunun adı spekülasyon.

Eskiden Amerikan sineması/starları revaçtaydı. Şimdi Amerikan toplumunun soyluları ekonomi yazarları. Dünyayı saran felaketler üzerine en sakin, en kibar deyimleri kullanabilenler en iyi ekonomi yazarı oluyor. Ya da borsa şeytanlarının ayaklarını yıkama işlevi görüyor ekonomi yazarlığı. Ama artık en sakinleri dahi bugünlerde Amerika'da bir avuç sağcının iktidarından çıldırmışcasına konuşuyor.

Bush'un kötülük, aptallıkları saymakla, dalga geçmekle bitmiyor. Ekonomi yazıları gittikçe dünyanın en büyük trajedilerine dönüşüyor.

Hisse senetleri neden şişer? Şişmek, abartmak, olmayan değerler kazanmak onun karakteri. Şişirdiğiniz balonun elinizden kaçtığını düşünün. Sönmekte olan balon küçük çaplı bir çevre paniğine sebep olur, kontroldan çıkar, istikametini kaybeder. Ancak bu balon dünyanın en büyük ekonomisiyse, bu küçük panik dünyanın en ağır savaş makinelerinin kıtalar üzerinde katliamlarıyla sürer... Galiba Amerika'da her ekonomi yazarı bugünlerde bu ve buna benzer benzetmelerle vaktini harcıyor.

Dünya medyasında 'mükemmel', 'harika' 'bravo doğrusu' kelimelerini en çok kullanan yazar Sabah Gazetesi'nden Hıncal Uluç'tur. Hemen her yazısında otuza yakın 'mükemmel'; yirmiye yakın 'bravo doğrusu', beş-altı tane kadar 'aşkolsun' kelimesi kullanır.

Karışık düzen içinde 'Öldüm' 'bittim', 'böylesini görmedim', 'dünyada şahit olmadım', 'dünyada böyle bir şey yok', 'daha güzeli düşünülemez', 'bu yaşıma kadar şahit olmadım'...

Yani şu kelimeler: Muhteşem. Büyük. İnanılmaz. Kendimden geçtim. Böyle eğlenmedim. Harika. Harika. Harika...

Harika ve mükemmel kelimelerinin fırtına gibi estiği, denizde kum gibi bollaştığı bu yazıların içinde Nükhet Duru, Gülben Ergen, Günay Restorant özel isimleri de bulunuyor.

Bazıları bunları çok abartılı buluyor. Çünkü onlar hala, sanatın, medya piyasasının hisse senetleriyle oluşan liberal piyasanın doğal uzantısı olduğunu fark edemediler. Tüm piyasalar şişerek, şişirilerek yaşar. Kanı canı gazdır, abartmadır, boş övgülerdir.

Özal'ın ekonomiye verdiği gazı düşünün. Sahte bilançolar. Sahte bütçe rakamları. Yıllar sonra kardeşi tarafından dahi ifşa edildi. Ve ortaya üretim, yatırım, fabrika, mal sahibi kimse çıkmadı, kim çıktı: Yüzlerce uyuşturucu tüccarı ve hayali tüccar!

Bilmem hatırlar mısınız, eskiden evlerimizde DDT pompası, filiti vardı haşarat için; fıs fıs'ın babası. Bizler elimize gazete aldığımızda, sanat, medya, edebiyat okuduğumuzda, başımıza bir felaket getireceklermiş gibi hemen DDT filitine sarılıp sanatçılara ve medyaya haşarat gibi saldırdık. Bunu da yazarlık sandık. Gerçi artık benim gibi yazarlar yaşamıyor.

Her sanatçı, her edebiyatçı, her köşe yazarını haşarat sandığım için dostum kalmadı. Üstüne, elli yaşına kadar aralıksız yazdığım halde yoksulluktan, parasızlıktan sık sık söz ederim.

Oysa bir yazar olarak servetimi farketmemişim. İşte elimin altında daktilo, sonsuz kadar çok 'harika' diyebilirim. Cinayet mi işliyoruz sanki ne var utanacak, sıkılacak. Babamın malını mı bağışlıyorum sanki ellerim titriyor. Ver gitsin önüne gelene yüzlerce harika...

Modern toplumun yeni ağalığı bu köşeler. Ağalar, köylüsüne, yoksula, garibe bol keseden dağıtır. Dağıttıkça ağalığı büyür. İtibarı artar. Üstelik insanları mutlu ediyor, insanlığa hizmet ediyorsun.

Yani daktilonun üstünde harfler. Para mı verip aldım bu kelimeleri, daktiloyla yazıyorsun işte harika harika harika... Bir servet...

Şimdi Tokat Belediyesi'nden telefon ettiler, 'Harika işler yapıyorlar, mükemmel adamlar'... Biraz önce köprüden polis komiseri aradı: 'Büyük adam, inanılmaz işler yapıyor, anlatamam'... 'Sabah bizim bakkala uğradım, büyük adam, keyiften ölüyorum'...

Elli yaşıma geldim. Bir yazar olarak açlıktan, yoksulluktan ağlayıp zırlamaktan yoruldum. Ve gerçek hisse senetlerinden milyonlarcasına sahip olduğumu şimdi anladım. İşte size sonsuz sayıda harika, harika, harika... İşte şimdi yüzbinlerce insan önünde bu kelimeleri dağıtmak için huzurlarınızda bulunuyorum.

Önce bu gazeteden başlamalı. AKŞAM Gazetesi harika... Öldüm. Bittim... Genel yayın yönetmeni. İnanılmaz bir adam... Daha güzeli düşünülemez...

Bol keseden dağıtmada acemi olduğumun ben de farkındayım. Olsun piyasaya yeni girdim. Yavaş yavaş yeni bir şekil alırım.

Hiç kimse kendine 'harika, mükemmel' denilmesine karşı koyamaz.